Στρατηγική Τοπικού Προγράμματος LEADER Κεντρικού & Νοτίου Έβρου 2021–2027

Λαμβάνοντας υπόψη:

• Τα αποτελέσματα της ανάλυσης SWOT για την προτεινόμενη περιοχή παρέμβασης,
• Τα συμπεράσματα των διαδικασιών διαβούλευσης,
• Τις προκύπτουσες ανάγκες της τοπικής κοινωνίας,
• Την ιεράρχηση των προσδιορισμένων αναγκών,

διαμορφώνονται οι στόχοι του Τοπικού Προγράμματος LEADER και η στρατηγική που υιοθετείται για την επίτευξή τους.

1. Στρατηγικό Πλαίσιο

Η μετάβαση της περιοχής εφαρμογής σε μια νέα πολυλειτουργική ύπαιθρο αποτελεί ένα σύνθετο οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό εγχείρημα. Προϋποθέτει:

• Χωρικές αναδιαρθρώσεις,
• Νέους μηχανισμούς διαχείρισης ανθρώπινων και φυσικών πόρων,
• Αποτελεσματική αξιοποίηση οικονομικών εισροών.

Σε αυτό το πλαίσιο, οι πρωταρχικοί στόχοι της αναπτυξιακής διαδικασίας περιλαμβάνουν:

• Την προσαρμογή και ανάπτυξη του αγροτικού τομέα,
• Τη μείωση της αγροτικής εξόδου,
• Την ενίσχυση της απασχόλησης,
• Την αντιμετώπιση της φτώχειας,
• Τη βελτίωση της ποιότητας ζωής.

2. Βασική Στρατηγική του Τοπικού Προγράμματος

Για την περιοχή του Κεντρικού και Νοτίου Έβρου, η βασική στρατηγική της περιόδου 2021–2027 είναι:

«Ενθάρρυνση της τοπικής επιχειρηματικότητας και ανάδειξη της τοπικής ταυτότητας, με στόχο τη διαφοροποίηση της οικονομίας και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων.»

Η στρατηγική αυτή ενισχύεται από:

• Τη γεωστρατηγική αναβάθμιση της Αλεξανδρούπολης,
• Τη θετική αναπτυξιακή συγκυρία σε εθνικό επίπεδο,
• Τις ανάγκες και ιδιαιτερότητες του Κεντρικού και Νοτίου Έβρου,
• Τη βούληση των τοπικών φορέων, όπως αποτυπώθηκε στις διαβουλεύσεις.

Παράλληλα, εξυπηρετεί τις αρχές της συμπληρωματικότητας και της συνέργειας με τις λοιπές παρεμβάσεις της περιοχής.

3. Συμπληρωματικοί Άξονες Ανάπτυξης

Η βασική στρατηγική πλαισιώνεται από δευτερεύοντες άξονες που αφορούν:

• Αξιοποίηση ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων μέσω προστασίας και ανάδειξης της φυσικής, ιστορικής και πολιτιστικής κληρονομιάς.
• Βελτίωση του επιπέδου διαβίωσης και αναβάθμιση της ποιότητας ζωής.
• Υλοποίηση κοινωνικών δράσεων για κοινωνική συνοχή και καταπολέμηση της φτώχειας.

4. Αναμενόμενο Αναπτυξιακό Αποτέλεσμα

Η στρατηγική στοχεύει στη δημιουργία:

• Μιας περισσότερο ανταγωνιστικής τοπικής οικονομίας,
• Με εξωστρεφή προσανατολισμό,
• Με εσωτερική κοινωνική και οικονομική συνοχή,
• Με έμφαση στην προστασία και ανάδειξη του φυσικού και πολιτιστικού πλούτου.

Οι επιδιώξεις αυτές ενισχύονται εγκάρσια από:

• Ψηφιακό μετασχηματισμό,
• Κυκλική οικονομία & βιοοικονομία,
• Καινοτομία,
• Επιμόρφωση,
• Συνεργασίες & δικτύωση,
• Μεταφορά τεχνογνωσίας.

5. Θεματικοί Στόχοι του Τοπικού Προγράμματος

1.  Ενίσχυση διαφοροποίησης της οικονομίας (μεταποίηση & αγροδιατροφή).

Στοχεύει στη μετατροπή της τοπικής οικονομίας σε πιο διαφοροποιημένη και ανταγωνιστική, με έμφαση στη μεταποίηση και την αγροδιατροφή, αξιοποιώντας τα τοπικά προϊόντα, τον φυσικό πλούτο και τις ευρωπαϊκές ευκαιρίες, ενώ αντιμετωπίζει τις αδυναμίες μικρής κλίμακας επιχειρηματικότητας και χαμηλής προστιθέμενης αξίας. Ο θεματικός στόχος επιδιώκει να ενισχύσει τη μεταποίηση τοπικών προϊόντων, να αναπτύξει την αγροδιατροφή ως βασικό πυλώνα της τοπικής οικονομίας, να στηρίξει νέες και υφιστάμενες επιχειρήσεις, να δημιουργήσει νέες θέσεις εργασίας και να ενισχύσει την ανθεκτικότητα της οικονομίας.

2. Ενίσχυση επιχειρήσεων για βελτίωση της ελκυστικότητας της περιοχής.

Στοχεύει στην ενίσχυση και αναβάθμιση των επιχειρήσεων ώστε να βελτιωθεί η ελκυστικότητα της περιοχής ως τόπος επίσκεψης, διαμονής και επένδυσης. Αξιοποιεί τα φυσικά και πολιτιστικά πλεονεκτήματα της περιοχής, ενώ αντιμετωπίζει αδυναμίες όπως η προσβασιμότητα, η εποχικότητα και η χαμηλή αξιοποίηση των πόρων. Ο θεματικός στόχος επιδιώκει στην αναβάθμιση και ενίσχυση των τοπικών επιχειρήσεων, στην αξιοποίηση του πλούσιου φυσικού και πολιτιστικού κεφαλαίου, στη βελτίωση της προσβασιμότητας και των υποδομών, στην αξιοποίηση χρηματοδοτικών εργαλείων και στην ενίσχυση της τουριστικής ταυτότητας και προβολής της περιοχής.

3. Ενδυνάμωση του κοινωνικού ιστού μέσω κοινωνικών δράσεων.

Στοχεύει στην ενδυνάμωση του κοινωνικού ιστού της περιοχής μέσω της αξιοποίησης και αναβάθμισης των κοινωνικών και εκπαιδευτικών δομών. Η περιοχή διαθέτει σημαντικές υποδομές (εκπαιδευτικές μονάδες, ΚΑΠΗ, κοινωνικές υπηρεσίες, δομές πρόνοιας), οι οποίες στηρίζουν ηλικιωμένους, οικογένειες και ευάλωτες ομάδες. Ο θεματικός στόχος επιδιώκει να ενισχύσει τις κοινωνικές δομές, να μειώσει τις ανισότητες και να διασφαλίσει ίσες ευκαιρίες και πρόσβαση σε υπηρεσίες για όλους τους κατοίκους, ιδιαίτερα στις αγροτικές και απομακρυσμένες περιοχές.

4. Βελτίωση ποιότητας ζωής του τοπικού πληθυσμού.

Στοχεύει στη βελτίωση της ποιότητας ζωής του τοπικού πληθυσμού μέσω της αναβάθμισης βασικών υποδομών και υπηρεσιών, όπως η υγεία, η ύδρευση–αποχέτευση, οι τηλεπικοινωνίες, η διαχείριση απορριμμάτων και η πολιτική προστασία. Η περιοχή διαθέτει σημαντικές δομές υγείας, ανεπτυγμένα δίκτυα επικοινωνιών και οργανωμένες υπηρεσίες περιβάλλοντος, οι οποίες αποτελούν κρίσιμη βάση για την καθημερινότητα των κατοίκων. Ο θεματικός στόχος επιδιώκει να ενισχύσει την προσβασιμότητα και την ποιότητα των υπηρεσιών, να αντιμετωπίσει ελλείψεις σε απομακρυσμένες και αγροτικές περιοχές και να διασφαλίσει ασφαλείς, σύγχρονες και αξιόπιστες υποδομές που υποστηρίζουν τη βιώσιμη ανάπτυξη και την κοινωνική ευημερία.

5. Διατήρηση και βελτίωση πολιτιστικών στοιχείων.

Στοχεύει στη διατήρηση, ανάδειξη και αξιοποίηση του πλούσιου πολιτιστικού αποθέματος της περιοχής, το οποίο περιλαμβάνει μνημεία, αρχαιολογικούς χώρους, παραδοσιακούς οικισμούς, μουσεία, τοπικά έθιμα και ένα ιδιαίτερα ενεργό δίκτυο πολιτιστικών συλλόγων. Η περιοχή διαθέτει σημαντικούς πολιτιστικούς πόρους, ιστορικά κτίρια, λαογραφικά στοιχεία και ζωντανές παραδόσεις που αποτελούν βασικό στοιχείο της ταυτότητάς της. Ο θεματικός στόχος επιδιώκει να ενισχύσει την προβολή και την προσβασιμότητα των πολιτιστικών πόρων, να αναβαθμίσει υποδομές και χώρους εκδηλώσεων, να στηρίξει τις τοπικές πολιτιστικές δράσεις και να αξιοποιήσει διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία για την προστασία, ανάδειξη και βιώσιμη αξιοποίηση της πολιτιστικής κληρονομιάς.

6. Προστασία και ανάδειξη φυσικού περιβάλλοντος.

Στοχεύει στην προστασία, ανάδειξη και βιώσιμη διαχείριση του εξαιρετικά πλούσιου φυσικού περιβάλλοντος της περιοχής, το οποίο περιλαμβάνει εκτεταμένες περιοχές NATURA 2000, μοναδικά οικοσυστήματα, υγροτόπους, δασικά συμπλέγματα, πλούσια χλωρίδα και πανίδα, καθώς και σημαντικούς υδάτινους πόρους. Η περιοχή διαθέτει υψηλή βιοποικιλότητα, σπάνια είδη, γεωθερμικά πεδία και φυσικά τοπία ιδιαίτερης αξίας που αποτελούν βασικό στοιχείο της ταυτότητάς της. Ο θεματικός στόχος επιδιώκει να ενισχύσει την προστασία των οικοσυστημάτων, να αντιμετωπίσει φαινόμενα υποβάθμισης όπως διάβρωση, λαθροθηρία και πιέσεις από ανθρώπινες δραστηριότητες και να προωθήσει δράσεις πρόληψης και ανθεκτικότητας απέναντι στην κλιματική αλλαγή.

7. Ανάπτυξη δικτύωσης, συνεργασίας και καινοτομίας.

Στοχεύει στην ανάπτυξη δικτύωσης, συνεργασίας και καινοτομίας στην περιοχή, αξιοποιώντας την εμπειρία που έχει αποκτηθεί από προηγούμενα προγράμματα τοπικής ανάπτυξης και συνεργασίας. Η περιοχή διαθέτει σημαντικό υπόβαθρο σε συνεργατικά σχήματα και δυνατότητες διασύνδεσης με τον πρωτογενή και δευτερογενή τομέα. Ο θεματικός στόχος επιδιώκει να ενισχύσει τη δημιουργία νέων συνεργασιών μεταξύ φορέων, επιχειρήσεων και εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, να αντιμετωπίσει το ψηφιακό χάσμα και τον ψηφιακό αναλφαβητισμό που περιορίζουν τη συμμετοχή των αγροτικών περιοχών, και να αξιοποιήσει ευρωπαϊκά χρηματοδοτικά εργαλεία για την προώθηση της καινοτομίας, της κυκλικής οικονομίας και της επιχειρηματικής ανάπτυξης.

Απόθεμα Βιόσφαιρας

Η περιοχή του Έβρου διαθέτει έναν μοναδικό φυσικό και πολιτιστικό πλούτο, ο οποίος την καθιστά ιδανική για ένταξη στο Παγκόσμιο Δίκτυο Αποθεμάτων Βιόσφαιρας της UNESCO. Σήμερα, ο Έβρος βρίσκεται λίγο πριν την παγκόσμια αναγνώριση, καθώς έχει ήδη ξεκινήσει η διαδικασία υποψηφιότητας για την ανακήρυξη της περιοχής ως Αποθέματος Βιόσφαιρας, μέσω της υποβολής του σχετικού φακέλου και της συμμετοχής της τοπικής κοινωνίας στη διαμόρφωση της πρότασης.

Η ένταξη στο Δίκτυο Αποθεμάτων Βιόσφαιρας της UNESCO αποτελεί μια σημαντική αναπτυξιακή ευκαιρία για τον Έβρο, καθώς συνδέει την οικονομική και κοινωνική πρόοδο με την προστασία των φυσικών οικοσυστημάτων και την αρμονική συνύπαρξη ανθρώπου και φύσης. Η διαδικασία αυτή περιλαμβάνει την υποβολή του φακέλου υποψηφιότητας, την αξιολόγηση από την UNESCO και, εφόσον εγκριθεί, την επίσημη αναγνώριση της περιοχής ως Απόθεμα Βιόσφαιρας.

Στο πλαίσιο του Τοπικού Προγράμματος LEADER, υιοθετούμε τις βασικές αρχές του διεθνούς προγράμματος MAB/UNESCO και εργαζόμαστε ενεργά για την υποστήριξη της υποψηφιότητας του Έβρου. Κεντρική μας επιδίωξη είναι η ισορροπία ανάμεσα στην ανάπτυξη και την προστασία, ώστε η περιοχή να ωφεληθεί από την αναγνώριση χωρίς να διακινδυνεύσει ο φυσικός και πολιτιστικός της πλούτος.

Οι δράσεις μας επικεντρώνονται:

• Στην ενίσχυση της τοπικής οικονομίας με σεβασμό στα όρια αντοχής των φυσικών πόρων,
• Στην προώθηση βιώσιμων μορφών τουρισμού και εμπειριών φύσης, συμβατών με το καθεστώς προστασίας,
• Στη στήριξη της τοπικής παραγωγής και των ποιοτικών προϊόντων,
• Στην ενεργοποίηση και συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων στη διαμόρφωση της υποψηφιότητας, όπως προβλέπεται και από τη διαδικασία ενημέρωσης και συλλογής απόψεων του κοινού ,
• Στην αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων για τεκμηρίωση, εκπαίδευση και υπεύθυνη πρόσβαση στη φύση.

Με αυτές τις παρεμβάσεις, ο Έβρος κάνει ένα αποφασιστικό βήμα προς την κατεύθυνση της διεθνούς αναγνώρισης, επιδιώκοντας να αποτελέσει ένα πρότυπο βιώσιμης ανάπτυξης, προστασίας της βιοποικιλότητας και ενδυνάμωσης των τοπικών κοινωνιών.